Castratie van de hond

foto duitse herder castratie
Wat is castratie?

Castreren betekent het wegnemen van (een deel) van de voortplantingsorganen van de reu waardoor het dier onvruchtbaar wordt. Dit is een chirurgische behandeling die onder narcose plaatsvindt. Er zijn verschillende technieken maar allen resulteren in het volledig verwijderen van de teelballen. De huid ter plekke is dun en gevoelig en raakt gemakkelijk geïrriteerd. Het is dan ook belangrijk dat de hond de wond huid niet verder beschadigd door likken. Overleg met uw dierenarts wat de beste nabehandeling is. Het is een relatief kleinere ingreep maar theoretisch wordt wel de buikholte geopend dus maximale hygiëne is gewenst. Het is een ingreep die GEEN gebruik van antibiotica behoeft. Na 10 dagen is het wondje genezen en de huid weer sterk.

Wat zijn de overwegingen?

Een castratie zorgt ervoor dat een reu onvruchtbaar wordt, maar vaak wordt een castratie uitgevoerd om ongewenst reuen gedrag tegen te gaan. Soms is er sprake van een medische noodzaak om een hond te castreren.

Voor castratie is eigenlijk geen medische indicatie anders dan een binnenbal of een tumor in de teelbal. Bij een bepaalde vorm van plasbuisobstructie kan castratie ook noodzakelijk zijn maar dit is zeldzaam.

Praktisch gezien wordt de reu vaak gecastreerd om van het “eeuwige gedruppel” af te zijn, de voorhuidontsteking (balanopostitis). Bij 98% van de gevallen is castratie dan de oplossing. Het ontstekingsvocht is erg onhygiënisch.

Een tweede reden is het “reuengedrag”. Het weglopen op zoek naar loopse teefjes is daarbij het meest vervelende. Het eindeloos snuffelen en plasjes doen rechtvaardigt een operatie niet.

Een derde reden is gedragsbeïnvloeding. In dit soort gevallen is niet alleen het juiste moment belangrijk (jong genoeg) maar ook zeker de juiste indicatiestelling. Lang niet al het afwijkend gedrag is te corrigeren met een castratie. Grondig overleg met een gedragsdeskundige is hier gewenst om teleurstellingen te voorkomen.

De “binnenbal”

Een afwijkende situatie is de zogenaamde “binnenbal”. De teelbal daalt in de ontwikkeling van vlak achter de nier tot in de balzak af. Als dit proces niet of onvolledig verloopt spreken we van een onvolledige indaling of een binnenbal. De teelbal bevindt zich dan ergens tussen nier en balzak: in de buik, in het lieskanaal of onder de huid.
Of deze bal verwijdert moet worden is altijd een punt van discussie. Het is wetenschappelijk aangetoond dat de binnenbal een grotere kans heeft om in een tumor te veranderen. Bij de mens en paard (klophengst) is bekend dat een binnenbal tot gedragsveranderingen kan leiden.
Preventief operatief verwijderen is een optie waarbij besloten kan worden om bij een éénzijdig voorkomende andere bal niet te verwijderen. Tweezijdige binnenbal komt zeldzamer voor.
Het is echt een individuele afweging, overleg goed met uw dierenarts en spreek desnoods een halfjaarlijkse controle af als de binnenbal niet preventief wordt verwijderd.

Jack russel terrier logoWat zijn de voordelen van een castratie?

Sommige gedragingen van honden worden versterkt door de aanwezigheid van het mannelijke hormoon testosteron, bijvoorbeeld dominant gedrag naar andere honden, het zogenaamde ‘rijden’ op dieren of mensen of het weglopen van huis. Castratie kan een uitkomst bieden in dit soort gevallen.
Reuen hebben daarnaast vaak last van een wederkerende voorhuidontsteking, deze verdwijnt na een castratie.

Zijn er ook nadelen aan verbonden?

Een nadeel is de neiging tot zwaarder worden. Een gecastreerde reu heeft een andere energiebalans dan een intacte reu. Als er niet extra op de lichaamsconditie wordt gelet kan hij dik worden. Gelukkig zijn er tegenwoordig verschillende soorten voeding die dit helpen voorkomen. Uw Sterkliniek-dierenarts of paraveterinair helpt u graag bij het vinden van de juiste voeding. Omdat u als eigenaar de conditie van de hond goed moet reguleren is het verstandig om uw hond regelmatig te (laten) wegen bij uw Sterkliniek.  Dit om het ontwikkelen van overgewicht te voorkomen.

Karakterverandering

Vaak is dit een reden om een reu juist te castreren. Het is tevens een valkuil, wanneer het gedrag van de hond niet goed geïnterpreteerd wordt. Wanneer er bijvoorbeeld sprake is van angstagressie kan een castratie een averechts effect hebben. Overleg daarom eerst met uw dierenarts of met een gedragsdeskundige.

Vachtverandering

Bij honden met een halflange (glanzende) vacht valt op dat als ze gecastreerd zijn en ouder worden dat de vacht meer gaat krullen en wat doffer wordt. Dit heeft overigens geen enkele negatieve invloed op de gezondheid van de reu, alleen wat op het uiterlijk. Het moge duidelijk zijn dat bij het ene ras deze gevolgen duidelijker tot uiting (kunnen) komen dan bij een ander ras.

Ons welgemeende advies

Anders als bij de teef, geldt voor de castratie van een de reu een ‘nee-tenzij’ beleid. Een castratie van een reu is in principe niet nodig, tenzij er sprake is van ongewenst gedrag of er een medische noodzaak is.

De feitelijke operatie

De beide testikels van de reu worden operatief verwijderd door middel van een snede vlak voor het scrotum. Na de operatie is de hond nog zeer korte tijd in staat nakomelingen te verwekken omdat er nog zaadcellen aanwezig kunnen zijn in de zaadleiders.

Alternatief – de ‘chemische’ (tijdelijke) castratie

Sinds 2008 is er een alternatief voor chirurgische castratie beschikbaar. Dit betreft een implantaat dat met een naald onder huid wordt ingebracht. Het proces is vergelijkbaar met het inbrengen van een identificatiechip.

Het implantaat zorgt voor een remming van de productie van de geslachtshormonen van de reu, die 6 of 12 maanden werkt. Het is een veilige en omkeerbare manier om reuen tijdelijk onvruchtbaar te maken en geeft hetzelfde effect als een chirurgische castratie. Het kan gebruikt worden als alternatief voor een definitieve chirurgische castratie. De vachtveranderingen treden echter niet op bij incidenteel gebruik. Bij gedrag moeten we wederom voorzichtig zijn met toepassing! Volgens de bijsluiter kan agressief gedrag zelfs verergeren.

Dus ook hier: eerst goed overleg met dierenarts en gedragsdeskundige voordat men de behandeling kiest.

© Sterkliniek Dierenartsen Ermelo, K. de Munnik, DierenartsFoto weimaraner